Sorumlu İşletmeler Destek Merkezi Türkiye

Avrupa Birliği (AB) genelinde ve birçok AB ülkesinde yürürlüğe girmekte olan sürdürülebilirlik, insan hakları ve çevresel durum tespiti (Human Rights and Environmental Due Diligence – HREDD) mevzuatları, işletmelerin tedarik zincirlerindeki insan hakları ve çevre etkilerini yönetme yükümlülüklerini yeni bir düzeye taşımaktadır. Bu dönüşüm sürecinde, Almanya Federal Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Bakanlığı (BMZ) desteğiyle Alman Uluslararası İş Birliği Kurumu (GIZ) tarafından kurulan Responsible Business Helpdesk (RBH) Network, dünyanın farklı bölgelerinde yerel işletmelere rehberlik eden küresel bir destek ağı hâline geldi.

RBH Türkiye, bu ağın Türkiye ayağı olarak 2024 yılında TÜRKONFED ev sahipliğinde kuruldu. Türkiye’deki işletmeleri ve özellikle AB pazarına ihracat yapan üreticileri HREDD yükümlülükleri hakkında bilgilendirmek, farkındalık kazandırmak ve yerel uzmanlarla buluşturmayı amaçlayan RBH Türkiye, yalnızca bilgi aktaran bir yapı değil; sürdürülebilir ve sorumlu işletme anlayışını yaygınlaştıran, işletmeleri destekleyen yerel bir merkez olarak tasarlandı.

Minerva BHR ve RBH Türkiye İş Birliği

Minerva BHR, GIZ’in IGS Programı kapsamında RBH Türkiye’nin kuruluş ve gelişim sürecinde yerel teknik backstopping danışmanı olarak rol aldı.

Minerva ekibi, GIZ ve TÜRKONFED ile yakın koordinasyon içinde çalışarak merkezin stratejik çerçevesinin oluşturulmasına, bilgi altyapısının kurulmasına ve hizmet standartlarının belirlenmesine öncülük etti. Proje boyunca, RBH Türkiye’nin danışmanlık kapasitesi, operasyonel süreçleri ve iletişim ağları Minerva’nın teknik desteğiyle şekillendi.

Eğitim ve Bilgi Paylaşımları

RBH Türkiye’nin en temel faaliyetlerinden biri, farkındalık artırma ve eğitim çalışmalarıydı. Bursa, Kocaeli, Denizli ve İstanbul’da Minerva tarafından gerçekleştirilen yüz yüze eğitimlerde işletmeler, sektör temsilcileri, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları bir araya geldi. Bu etkinliklerde HREDD’in temel adımları, AB mevzuatının Türk tedarik zincirlerine etkileri ve sürdürülebilirliğin rekabet gücüyle ilişkisi ele alındı.

Ayrıca, Responsible Contracting Project tarafından geliştirilmiş olan “Model Tedarik Sözleşmesi Hükümleri” Türkçeye kazandırılarak Fair Wear Foundation iş birliğiyle gerçekleştirilen uygulamalı bir seminerde, Türkiye’de tekstil ve otomotiv sektöründe faaliyet gösteren tedarikçilerle paylaşıldı. Bu çalışma, müşteri ve tedarikçi ilişkilerinde insan hakları, çalışma koşulları ve çevresel standartların sözleşmelere entegre edilmesini teşvik ederek, tedarik zincirlerinde adil ve paylaşılan sorumluluk anlayışını güçlendiren önemli bir adım oldu.

RBH Türkiye’nin çevrimiçi eğitim platformunda ise uzman eğitmenlerle birlikte, aşağıdaki başlıklarda online eğitimler gerçekleştirildi:

• İnsan hakları etki değerlendirmesi
• Şikayet ve geri bildirim mekanizmaları
• Paydaş katılımı ve raporlama
• Döngüsel ekonomi ve karbon yönetimi
• Sorumlu sözleşmeler ve model tedarik sözleşmesi hükümleri

Çevrimiçi eğitim platformunda yer alan web tabanlı modüller ise, yüz yüze eğitimlere katılamayan ya da HREDD süreçlerini daha derinlemesine öğrenmek isteyen katılımcılar için herkese açık ve etkileşimli bir öğrenme deneyimi sundu.

Online, yüz yüze ve web tabanlı eğitimlerin tüm yerelleştirme, içerik ve kalite kontrol süreci Minerva’nın koordinasyonunda yürütüldü. Eğitim materyalleri, Avrupa’daki RBH Network içeriklerinden uyarlanarak Türk iş dünyasının dinamiklerine göre yeniden düzenlendi. Eğitimlerin terim standardizasyonu ve içerik kontrolleri Minerva tarafından gerçekleştirildi; böylece Türkiye’ye özgü yasal ve sektörel bağlamla uyumlu, erişilebilir bir bilgi kaynağı oluşturuldu.

Öz Değerlendirme Aracı

RBH Türkiye kapsamında Minerva tarafından geliştirilen HREDD Öz Değerlendirme Aracı, işletmelerin insan hakları ve çevresel durum tespiti süreçlerinde kendi ilerlemelerini ölçmelerine imkân tanıdı.

Öz Değerlendirme Aracı sonuç raporu, her şirket için güçlü yönleri, gelişim alanlarını ve öncelikli atılması gereken adımları gösterdi.

Minerva tarafından tasarlanan araç, Türk şirketler için HREDD farkındalığının ölçülmesine yönelik ilk sistematik yaklaşımlardan biri olarak öne çıktı.

Türkçeye Kazandırılan ve Geliştirilen Kaynaklar

RBH Türkiye’nin bilgi merkezinde yayımlanmak üzere çok sayıda uluslararası belge Türkçeye kazandırıldı ve Türkiye bağlamına uyarlanmış açıklama notlarıyla desteklendi. Tüm çeviri, içerik kontrolü ve terminoloji standardizasyonu süreçleri Minerva tarafından yürütüldü.

Bu çalışmalar kapsamında:

• Alman Tedarik Zinciri Yasası (LkSG), ilgili BAFA rehberleri ve AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi (CSDDD) ve AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Direktifi (CSRD) Türkçeye çevrildi.
• CSDDD, CSRD, Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü (EUDR) ve AB Döngüsel Tekstil Stratejisi hakkında RBH Network tarafından hazırlanan bilgi notları Türkçeye kazandırıldı.
• Kurumsal sürdürülebilirlik, insan hakları ve çevresel uyum konularındaki yasal düzenlemeler ve uluslararası sözleşmeler, şirketler için hazırlanmış bilgilendirme metinleriyle RBH Türkiye’nin kaynak merkezinde toplandı.
• HREDD kavramının Türk iş dünyasında doğru ve tutarlı biçimde anlaşılmasını desteklemek amacıyla, temel kavramların ve terimlerin bir araya getirildiği “HREDD Sözlüğü” oluşturuldu.

Bu içerikler, HREDD’e ilişkin uluslararası düzenlemelere, rehberlere ve iyi uygulamalara Türkçe erişimi kolaylaştırarak RBH Türkiye’yi, iş dünyası için kapsamlı bir bilgi ve referans merkezi hâline getirdi.

Kalıcı Etki: RBH Türkiye’nin Sürdürülebilir Geleceği

Projenin son aşamasında Minerva, RBH Türkiye’nin uzun vadede kendi kaynaklarıyla faaliyet gösterebilmesi için kapsamlı bir sürdürülebilirlik konsepti ve iş modeli hazırladı.

Model, merkezin TÜRKONFED bünyesinde kalıcı bir hizmet birimine dönüşmesini ve geçici bir proje olmaktan çıkıp Türkiye’de işletme ve insan hakları gündeminin kurumsal bir aktörü hâline gelmesi hedefledi.